ناهمرسی، هرکوگامی و ناسازگاری در گیاهان

ناهمرسی :

اکثر گونه های گیاهی حالت همرسی دارند و دانه های گرده همزمان با مادگی میxadرسند. اما برخی از گونهxadهای گیاهی حالت ناهمرسی دارند. در ارقامیکه دانهxadهای گرده زودتر از مادگی میxadرسند، پدیده نرپیش رسی حاکم بوده و این ارقام را نرپیش رس میxadنامند. پدیده نر پیش رسی را میxadتوان در گردوی ایرانی، پسته، فندق، ذرت، کاهو، گل استکانی، کاج، اسفناج،هویج، کاسنی و گل مریم مشاهده کرد. مناطق گرم و خشک حالت نرپیش رسی را تشدید می کند، اما مناطق ساحلی این پدیده را کاهش میxadدهد. در حالت ماده پیش رسی، مادگی زودتر از دانه های گرده می رسد و این ارقام را ماده پیش رس میxadنامند. برخی از گیاهان نظیر سیب، گوجه، انجیر و کلم حالت ماده پیش رسینشان میxadدهند. مناطق گرم و خشک پدیده ماده پیش رسی را خفیف و مناطق ساحلی این پدیده را تشدید میxadکند. کشت ارقام ماده پیش رس همراه ارقام نرپیش رس میxadتواند پدیده ناهمرسی را کاهش دهد.

هرکوگامی :

این حالت ناشی از ساختار ویژه گلxadها بوده و یک نوع گردهxadافشانی غیر مستقیم به شمار می آید. برای مثال در ثعلب پرچمxadها به خامه چسبیدهxadاند و بین پرچمxadها و کلاله یک پرده وجود دارد که مانع رسیدن دانهxadهای گرده به مادگی میxadشود. در زنبق ها، کلاله سه بخش بزرگ گلبرگ نما دارد که روی پرچم ها را پوشش میxadدهد و مانع انتقال دانه گرده به روی کلاله میxadشود.

ناسازگاری :

ناسازگاری را بطور کلی می توان به دو گروه جورخامگی و ناجورخامگی تقسیم نمود. نوعی ناسازگاری جورخامگی را که ناشی از آلل های ناسازگار مشابه در دانه گرده و مادگی می باشد گامتوفیتیک می نامند. در این شرایط دانه گرده جوانه نمیxadزند و یا در صورت جوانه زنی لوله گرده در خامه، حرکت کند دارد و قبل از رسیدن آن به تخمدان، تخمک از بین میxadرود. اگر علت ناسازگاری جورخامگی، ناشی از یک ژن غالب ناسازگار باشد آن را اسپروفیتیک می نامند. ناسازگاری جورخامگی را می توان خودعقیمی محسوب نمود که در این شرایط مادگی گل با دانه های گرده خود، ناسازگاری نشان میxadدهد. برخی از گونه های گیاهی از جمله کلم، سوسن، اطلسی، گوجه، گیلاس، بادام، اکثر ارقام سیب و گلابی، گردو و فندق دارای ناسازگاری جورخامگی میxadباشند. این نوع گیاهان برای گرده افشانی و تلقیح نیاز به ارقام گرده دهنده یا گرده زا دارند. عامل گرده افشانی می تواند باد، حشره و غیره باشد. برخی از گونهxadهای گیاهی نظیر ارقام گیلاس علاوه بر خود ناسازگاری گاهی اوقات دگرناسازگاری یا دگرعقیمی نیز نشان می دهند. ناسازگاری ناجورخامگی ناشی از ژن های ناسازگار نبوده، بلکه در این نوع گیاهان طویل بودن خامه و کوتاه ماندن پرچمxadها و یا برعکس طویل بودن پرچم ها و کوتاه ماندن خامه موجب عدم گرده افشانی میxadگردد. برخی از گیاهان نظیر روناس، زیتون، کتان و پامچال می توانند ناسازگاری ناجورخامگی نشان دهند.

امیدوارم جواب سوالتون رو گرفته باشید.

سعی می کنم مطالب گیاه را نیز در وبلاگ قرار بدم.